پژوهشي درباره مرمت فلز
دانش حفاظت و مرمت اثار تاريخي در ايران سابقه چنداني ندارد. ولي احيا و بازسازي بناها در گذشته در اين مرز و بوم رواج بسيار داشته است. اصول حفاظت و مرمت در ايران طبق ضوابط و قوانين ويژه اين دانش كه برگرفته شده از دانش حفاظت و مرمت اروپايي، به ويژه ايتاليايي است، مستقيما به مباني مرمت مرتبط ميشوند. اين دانش به دو شاخه اصلي مرمت بنا و مرمت اشيا بخش شده است. در بخش مرمت بناهاي تاريخي مشخصا با بنا سر و كار داريم. در بخش مرمت اشياي تاريخي معمولا دو مبحث فنشناسي و اسيبشناسي اشياي تاريخي مطالعه ميشوند. مبحث فنشناسي به چگونگي ساختار اشيا و روش ساخت ان ميپردازد. و در بحث اسيبشناسي اسيبها و بيماريهاي خاص اشيا كه در طول زمان بر پيكره اشيا ايجاد شده پژوهش ميشود. علوم شيمي و فيزيك از علوم پايه دانش حفاظت و مرمت به حساب ميايند. اين رشته نيز مانند علوم ديگر گرايشات فراواني دارد از ان جمله حفاظت و مرمت عاج و استخوان، چوب، كاغذ، سنگ، شيشه، سفال، پارچه، اجر و كاشي، نقاشي سهپايه و ديواري، تزيينات وابسته به معماري و فلز است. شاخه حفاظت و مرمت فلز يكي از گرايشات با اهميت اين علم محسوب ميشود. در اين گفتار گزيده پژوهشي درباره شاخه مرمت فلز ارايه داده شده است.
مرمت فلز
در اين شاخه مرمت اشيا فلزي قديمي همچون طلا، نقره، اهن، مس، قلع، سرب و الياژ برنز (مفرغ) مورد بررسي و پژوهش قرار ميگيرد. براي بررسي ساختار اشيا فلزي و شناسايي عناصر انها اناليز عنصري انجام ميگيرد و شناخت روشهاي ساخت و پرداخت فلز و تزيينات ان (ريختهگري و چكشكاري، قالبگيري، سوهانكاري و هنرهاي ويژه اقوام مختلف كه بر روي اين اشيا صورت گرفته اعم از كندهكاري و قلمكاري و ساير تزيينات) در شاخه فنشناسي مورد بررسي قرار ميگيرد. در شاخه اسيبشناسي با بررسي ميكروسكوپي و مايكروسكپي بخشي از سطح صيقل داده شده فلز در ازمون Metallor Graphi و نيز ازمايش X.REY (راديولوژي) ميزان خوردگي ميان دانهاي و همچنين وجود مغز فلزي و تبديل ان به نمكهاي فلزي كه گهگاه رخ ميدهد مورد بررسي قرار ميگيرند. در اين بخش بطور ويژه به مفرغ كه الياژ مس و قلع است و در ايام گذشته استفاده بسيار داشته است ميپردازيم. اين الياژ در قلمرو ايلاميان نيز به وفور مورد استفاده قرار گرفته است كه معروفترين اين اشيا، مفرغهاي لرستان است كه اهميت جهاني دارد. چغازنبيل نيز يكي از مكانهاي مقدس و جايگاه پرستش ربالنوعهاي ايلامي براي ايلاميان باستان و دنياي قديم است. در اين منطقه به دليل اداي نذورات به معابد اشيا فلزي فراواني كه در دنياي قديم از ارزش بسيار برخوردار بوده وجود داشته است. كه به احتمال بسيار اين اشيا در حملات اشوريان به تاراج رفته است.